BJEŽALI SU OD RATA, SADA BJEŽE OD KRIMINALA: Bošnjaci napuštaju  američki grad Sent Luis, grad kome su dali ime “Mala Bosna”  

SENT LUIS, Misuri – Berizu Nukiću bile su potrebne dve godine pošto je stigao u SAD kao ratni izbjeglica da pokrene posao.

Nukić je usput učio engleski dok je pokretao pržionicu turske kafe za Bošnjake koji je piju kao da je voda. Ubrzo je radnju pretvorio u poslastičarnicu, a potom je otvorio restoran “Beriks”.

Sve to u Bevo Milu, nekada ruiniranom dijelu Sent Luisa koji je brzo postao stecište onih koji sanjaju američki san.   Naučili su engleski, otvorili kafiće i frizerske salone i unijeli život u ovaj kraj koji je postao poznat kao “Mala Bosna”.

Amer Iriskić (28) pamti selidbu u ovaj kraj 1998, kada je bio sedmogodišnjak, tri godine pošto je završen krvavi građanski rat u Bosni i Hercegovini, bivšoj republici nekada zajedničke države Jugoslavije.

“Ljudi su uvijek bili napolju i bila je lijepa atmosfera”, kaže. Njegovi otac i stric otvorili su mesaru u kojoj su prodavali jagnjetinu i teletinu koja je njihovim  mušterijama nedostajala u Americi.

Za Sent Luis, grad koji su stanovnici napuštali decenijama – od pedesetih do devedesetih godina broj stanovnika se prepolovio – priliv najveće grupe Bošnjaka izvan Bosne učinio je čudo. Prvi put poslije nekoliko generacija, urbani narativ napuštenih kuća, propalih poslova i sve manje ljudi počeo je da se mijenja.

Ali nije potrajalo. Sent Luis se danas, poput nekih drugih gradova na Srednjem zapadu, bori sa stagnacijom ekonomije, zapuštenim školama i jednom od najvećih stopa ubistava u zemlji, a tokom posljednjih nekoliko godina, ljudi koji su pobjegli od brutalnog nasilja iz svoje zemlje, ponovo bježe u predgrađa.

Jedan od prvih ljudi koji su se sklonili iz Bevo Mila bio je Nukić koji je preselio svoj restoran. Iriskići su se takođe preselili na jug i otvorili mesaru u predgrađu.

Selidbi su se otad pridružili brojni saloni, krojači, mesari.

Situacija je slična u drugim američkim gradovima još od bebi-bum decenija dvadesetog vijeka. Posle masovnih premještanja u predgrađa, ni velike investicije u urbane centre ne uspjevaju da podignu broj stanovnika.

Iriskići su zadržali kuću u Sent Luisu i sada je izdaju, ali kažu da je naselje nastavilo da propada pošto su ga napustili.

“Kad god odem po kiriju, sve je gore”, kaže Iriskić. “Više nema djece koja šetaju i igraju se napolju.”

Na vrhuncu kasnih devedesetih i početkom dvehiljaditih, broj Bošnjaka, uključujući i one rođene u Americi, u Sent Luisu i okolini dostigao je 70.000, prema podacima dobrotvorne organizacije Međunarodni institut u Sent Luisu koja pomaže izbjeglicama. Prema istim podacima, danas ih je manje od 50.000.

Iako je teško procjeniti koliko je ljudi ostalo unutar granica grada, Ana Kroslin, direktorka instituta, navodi: “Ne bih bila iznenađena da su u pitanju stotine, a ne hiljade ljudi.”

Većina onih koji su otišli u predgrađa kažu da “Mala Bosna” nije nestala; samo se promijenila. Nukić iznajmljuje prostor Bošnjacima koji drže sopstvene lokale. Dvije kuće niže je “Lemay Meat” gde je porodica Iriskić otvorila svoju drugu mesaru i prodavnicu. U istoj zgradi je i bosanska osiguravajuća kuća. Preko puta je banka koja opslužuje Bošnjake, a niže niz put je i džamija.

Sent Luis je u potrazi za strategijom koja će južni kraj grada učiniti atraktivnim mjestom za život za nove stanovnike, odakle god da oni dolaze. Državna škola u ovom kraju prije dvije godine ponovo je akreditovana, a primenjuje se i novi plan za suzbijanje nasilja.

Projekat obnove vrijedan 12 miliona dolara u toku je od prošle godine.

“U ovim krajevima, za razliku od sjeveroistoka zemlje ili Kalifornije, morate da ubijedite ljude da je kul ideja da, ne samo da tu povremeno borave, već da tu i žive i odgajaju djecu”, objašnjava Filip Kasinic, direktor diplomskog programa na međunarodnim studijama migracija na Gradskom univerzitetu u Njujorku. “To podrazumijeva promjene u američkom načinu razmišljanja koje traje već pola vijeka”, dodaje Kasinic.

(The New York Times)

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*